Kamulaştırma Davası: Bedel Tespiti ve İtiraz Süreleri
Kamulaştırma bedelinin asliye hukuk mahkemesince tespiti, karara karşı 30 günlük iptal süresi ve kamulaştırmasız el atma tazminatına ilişkin bilgilendirme.
Kısa süre önce arazinize kamulaştırma tebliği ulaştıysa ya da yıllardır kullandığınız taşınmazın üzerine kamu projesi yapıldıysa, elinizdeki haklar dosyanın akışını baştan belirler. Kamulaştırma, idarenin kamu yararı için özel mülkiyete karşılığını ödeyerek geçmesidir; bu kural bedelin gerçek değeriyle ödenmesini de beraberinde getirir.
Kamulaştırma bedeli nasıl belirlenir?
Satın alma yoluyla anlaşma sağlanamadığında idare, dosyayı taşınmazın bulunduğu yer asliye hukuk mahkemesine verir ve bedelin tespitiyle taşınmazın idare adına tescilini ister (2942 sayılı Kanun m.10). Mahkeme, duruşma gününü malike meşruhatlı davetiyeyle bildirir; adresine ulaşılamayanlara ilan yoluyla tebligat yapılır.
Dilekçede iki süre öne çıkar: kamulaştırma işlemine karşı 30 gün içinde idari yargıda iptal, maddi hatalara karşı adli yargıda düzeltme davası açılabilir; taşınmazın değerine ilişkin tüm savunma ve deliller ise tebligat tarihinden itibaren 10 gün içinde yazılı olarak bildirilir (m.10, m.14). Bedelde anlaşma olmazsa mahkeme keşif yapar, bilirkişi raporunu taraflara tebliğ eder; taraflar anlaşamazsa hâkim, gerektiğinde yeni bilirkişi kurulu tayin ederek adil bir bedel tespit eder. Tescil kararı kesindir, ancak bedele karşı istinaf ve temyiz yolları açıktır.
Kamulaştırma kararına karşı dava
İptal davası idari yargıda görülür ve öncelikle görülür (m.14). Paydaşlık hâlinde her ortak kendi başına dava açabilir. 30 günlük süre tebligat veya ilan tarihinden işlemeye başladığı için tebliğ tarihi dosyanın takvimini kurar; kamu yararı kararının yetkisiz bir merciden gelmesi, tespit ve bilirkişi işlemlerinin eksik yürütülmesi gibi usul noktaları iptal istemine dayanak olur.
Kamulaştırmasız el atma: bedel ve ecrimisil
İdare kamulaştırma yapmadan taşınmazınıza el koyarsa haksız işgal söz konusudur. Malik, kamulaştırmasız el koyma karşılığının tahsili için dava açabilir; Yargıtay, dava açtığı tarihe kadar geçen sürede idarenin el atmasını haksız fiil sayar. Mal sahibi taşınmazın dava tarihindeki değerini isteyebileceği gibi ecrimisil de isteyebilir; tazminat davasından sonraki dönem için ecrimisil istenemez.
Yargıtay uygulaması
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, kamulaştırma kararı alınmadan ya da kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan taşınmaza el koyan idarenin haksız işgalci konumunda olacağını belirtmiş; Hukuk Genel Kuruluna atıfla, malikin bedel karşılığında mülkiyeti devir iradesi ortaya koyduğu tarihe kadar el atmanın haksız fiil niteliğinde olduğunu vurgulamıştır. Daire, ecrimisil hesabında taşınmazın niteliğine uygun bilirkişi incelemesi yapılmasını, tarım arazilerinde ürün esasına göre resmî verilerle çalışılmasını istemiştir.
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2018/15973 K. 2021/2157, 10.03.2021.
Kararın tam metni
Yargıtay 8. Hukuk Dairesi, E. 2018/15973 K. 2021/2157, 10.03.2021 — (İçtihat Metni)
MAHKEMESİ: Asliye Hukuk Mahkemesi. DAVA TÜRÜ: Ecrimisil.
Taraflar arasında görülen ve yukarıda açıklanan davada yapılan yargılama sonunda Mahkemece, davanın kısmen kabulüne karar verilmiş olup hükmün taraf vekilleri tarafından temyiz edilmesi üzerine, Dairece dosya incelendi, gereği düşünüldü.
K A R A R
Davacı vekili; tapuda ... ili, ... İlçesi, ... Köyü 11 parsel nosu ile kayıtlı bulunan taşınmazın müştereken vekil edenlerine ait olduğunu, dava konusu bu taşınmazın 51.399,55 m²’sine davalı idarece kamulaştırmasız olarak el atıldığını ve davalı idare aleyhine ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/271 Esas ve 2013/19 Karar no’lu dosyası ile kamulaştırmasız el atmadan dolayı tazminat davası açıldığını belirterek fazlaya ilişkin haklarının saklı kalmak kaydı ile ... Asliye Hukuk Mahkemesinin 2011/271 Esas ve 2013/19 Karar no’lu dosyasının kesinleşme tarihi olan 2012 yılından başlamak üzere bilirkişi tarafından maddi olarak tam miktar çıktıktan sonra ıslah edilmek üzere şimdilik 10.000 TL ecrimisilin her yıla ilişkin bedelin ilişkin olduğu yıldan itibaren hesaplanacak faizi ile birlikte talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili; görev, derdestlik, kesin hüküm, zamanaşımı itirazında bulunmuş, taşınmazın mülkiyetinin 29.07.2011 tarihi itibari ile Maliye Hazinesine geçtiğini ve tazminat bedelinin ilgili icra dairesine ödendiğini, bu nedenle 2011 ve 2012 yıllarına ve geriye dönük 5 yıla ilişkin olarak ecrimisil talep edilmesinin usule ve yasaya aykırı olduğunu beyanla davanın reddini savunmuştur.
Dava, ecrimisil isteğine ilişkindir.
Gerek öğretide ve gerekse yargısal uygulamalarda ifade edildiği üzere ecrimisil, diğer bir deyişle haksız işgal tazminatı, zilyet olmayan hak sahibinin, hak sahibi olmayan kötüniyetli zilyetten isteyebileceği bir tazminat olup, 08.03.1950 tarihli ve 22/4 sayılı İçtihadı Birleştirme Kararında; fuzuli işgalin tarafların karşılıklı birbirine uygun iradeleri ile kurduğu kira sözleşmesine benzetilemeyeceği, niteliği itibarı ile haksız bir eylem sayılması gerektiği, haksız işgal nedeniyle oluşan zararın tazmin edilmesi gerekeceği vurgulanmıştır. Ecrimisil, haksız işgal nedeniyle tazminat olarak nitelendirilen özel bir zarar giderim biçimi olması nedeniyle, en azı kira geliri karşılığı zarardır. Haksız işgal, haksız eylem niteliğindedir.
Bilindiği gibi, kamulaştırma kararı alınmadan veya kamulaştırma işlemleri tamamlanmadan taşınmaza el koyan idarenin haksız işgalci konumunda olacağı sabittir.
Yargıtay Hukuk Genel Kurulunun 19.09.2019 tarihli ve 2017/1-1273 Esas, 2019/911 Karar sayılı kararında da değinildiği üzere, kamulaştırmasız el atma nedeniyle taşınmaz mal malikinin, idarenin bu fiili durumuna razı olup, bedeli mukabilinde taşınmazın mülkiyetini idareye devretme iradesini ortaya koyduğu, eş söyleyişle kamulaştırmasız el koyma karşılığının tahsili talebiyle dava açtığı tarihe kadar idarenin taşınmaza el atması haksız fiil niteliğindedir. Sonuç olarak kamulaştırmasız el atma nedeniyle mal sahibi, taşınmazın dava tarihindeki değerini isteyebileceği gibi, ecrimisil de isteyebilir. Ancak kamulaştırmasız el atma nedeniyle tazminat davasından sonraki dönem için ecrimisil istenemeyeceği de kuşkusuzdur.
Somut olaya gelince; her ne kadar davacı taraf son 5 yıla ilişkin ecrimisil talep etmiş ise de, son 5 yılın başlangıcı 28.01.2008 tarihi olmasına göre, bu tarihten başlamak üzere kamulaştırmasız el atma davasının açıldığı tarih olan 29.07.2011 arası dönem için ecrimisil hesabı yaptırılıp hükme bağlanması gerekirken 2008 yılı için 25 gün ecrimisil hesabı yapılması doğru görülmemiştir.
O halde, mahkemece yapılacak iş, kamulaştırmasız el atmadan kaynaklanan tazminat davasının açıldığı tarih göz önüne alınarak, dava konusu taşınmazın el atılan bölümü açısından kazanılmış haklar da gözetilmek kaydıyla davalı aleyhine ecrimisile hükmetmek olmalıdır. Açıklanan tüm bu hususlar göz önüne alınmadan, eksik inceleme ve hatalı değerlendirme ile karar verilmiş olması bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle davalı vekilinin temyiz itirazlarının kabulüne, usul ve yasaya aykırı olan hükmün BOZULMASINA, 10.03.2021 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Kamulaştırma dosyanız varsa ya da arazinize kamulaştırmasız el atıldıysa, bedel tespiti ve el atma tazminatı sürecinde belgelerinizin incelenmesi gerekir. Bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Dosyanıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşün.
Son kontrol: 9 Kasım 2026 · Atıf edilen mevzuat: 2942 sayılı Kamulaştırma Kanunu m.10, m.14; Anayasa m.35 · İlgili hizmet: kamulaştırma hizmet sayfamız