HAGB Nedir, Şartları Nelerdir?
HAGB için aranan şartlar, beş yıllık denetim süresi, yükümlülükler ve ihlalin sonuçları hakkında bilgilendirme yazısı; ayrıntıları yazıda okuyabilirsiniz.
HAGB, Hükmün Açıklanmasının Geri Bırakılmasının kısaltmasıdır. CMK m.231’e göre iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası hükmedilen sanık hakkında kurulan hüküm, açıklanmayıp beş yıllık bir denetim süresine bağlanırsa sanık hakkında hukukî sonuç doğurmaz; süresi dolunca dava düşer. Ceza infaz edilmez; sanık, mahkemenin belirlediği yükümlülükleri yerine getirir.
Kapsam ve şartlar
HAGB, yargılama sonunda hükmedilen ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası olduğunda gündeme gelir. Hapis cezası bu hâllerde ertelenemez ve kısa süreli olması hâlinde seçenek yaptırımlara çevrilemez. Mahkemenin kararı verebilmesi için şu şartlar birlikte aranır:
- Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış bulunması,
- Mahkemenin, sanığın kişilik özelliklerini, duruşmadaki tutum ve davranışlarını değerlendirerek yeniden suç işlemeyeceği kanaatine varması,
- Suçtan mağdurun veya kamunun uğradığı zararın aynen iade, suçtan önceki hâle getirme ya da tazmin suretiyle tamamen giderilmesi gerekir. Zarar derhal giderilemiyorsa, denetim süresince aylık taksitlerle ödeme koşuluyla da karar verilebilir.
Hangi suçlarda uygulanmaz?
Kanun, HAGB’nin uygulanmayacağı suçları tek tek sayan eski listeyi kaldırmış ve kapsam dışını iki başlığa indirmiştir: işkence ve eziyet suçları ile kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği, Anayasanın on yedinci maddesi kapsamında kötü muamele kabul edilebilecek suçlar. Buna karşılık denetim süresi içinde kasıtlı bir suç nedeniyle sanığa bir daha HAGB verilemez; HAGB kararı, kendilerine özgü bir kayıt sistemine işlenir ve bu kayıtlar yalnızca soruşturma ya da kovuşturma bağlantılı olarak talep edilmesi hâlinde kullanılabilir.
Denetim süresi ve yükümlülükler
Denetim süresi beş yıldır ve bu süre, kararın usulüne uygun olarak kesinleşmesiyle başlar; süre içinde dava zamanaşımı durur. Mahkeme, bir yıldan fazla olmamak üzere belirleyeceği süre için denetimli serbestlik tedbiri olarak meslek veya sanat sahibi olmayan sanığın bir eğitim programına devam etmesine, meslek sahibi olan sanığın gözetim altında ücret karşılığı çalıştırılmasına ya da sanığın belli yerlere gitmesinin yasaklanmasına veya belli yerlere devam etmekle yükümlü kılınmasına karar verebilir. Süre içinde kasıtlı suç işlenmediği ve tedbirlere uygun davranıldığı takdirde dava düşer.
İhlal hâlinde ne olur?
Denetim süresi içinde kasıtlı bir suç işlemek veya tedbirlere aykırı davranmak, kararın ihlali sayılır. Bu durumda mahkeme hükmü açıklar; ancak yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa cezanın ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir hüküm kurabilir (CMK m.231/11). Açıklanan veya yeni kurulan hükme itiraz edilebilir; HAGB kararının kendisine de istinaf yoluna başvurulabilir (CMK m.231/12). İhlal her zaman cezaevine dönüş anlamına gelmez, ama dönüş ihtimali her dosyada masadadır.
Yargıtay uygulaması
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, denetim süresinin başlangıcını hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının usulüne uygun olarak kesinleşmesine bağlamıştır. Bu yüzden karara karşı istinaf ya da temyiz yollarının kullanılması, denetim süresinin başlangıcını da etkiler. Karar, 2026 yılındaki değişiklikten önceki metne göre verilmiştir; konusu, denetim süresinin başlangıcı olan kesinleşmedir.
Yargıtay 11. Ceza Dairesi, E. 2021/41070 K. 2022/4718, 21.03.2022.
Kararın tam metni
MAHKEMESİ: Asliye Ceza Mahkemesi. SUÇ: Dolandırıcılık. HÜKÜM: Mahkumiyet.
Dairemizin 2022/2186 Esasına kayıtlı dava ile mevcut dava arasında bağlantı bulunduğu anlaşılmakla, dosyaların birlikte yapılan incelemesinde; Hüküm tarihinde Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunan sanık...'e yasa yolu bildiriminde CMK'nin 263. maddesine göre bulunduğu cezaevi idaresi aracılığıyla da kararı temyiz edebileceğinin belirtilmemesi nedeniyle sanığın yanıltıldığının anlaşılması karşısında, temyiz isteminin öğrenme üzerine ve süresinde olduğu kabul edilerek yapılan incelemede; 5271 sayılı CMK'nin 231/8. maddesinde hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının verilmesi halinde sanığın beş yıl süreyle denetim süresine tâbi tutulacağı belirtilmiş olup, bu denetim süresinin hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının usulüne uygun olarak kesinleşmesi üzerine başlayacağı, Hatay 4. Asliye Ceza Mahkemesinin 04.06.2008 tarihli 2008/423 Esas ve 2008/393 Karar sayılı kararıyla sanık ... hakkında hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararı verildiği, bu kararın sanığın ... Köyü Kırıkhan/Hatay sayılı adresine Tebligat Kanunu'nun 35. maddesi gereğince tebliğ edildiği ancak tebligat tarihi itibariyla sanığın Hatay E Tipi Kapalı Ceza İnfaz Kurumunda hükümlü olarak bulunması nedeniyle tebliğ işleminin usulsüz olduğu anlaşılmakla; hükmün açıklanmasının geri bırakılması kararının usule uygun kesinleşmediği ve denetim süresinin de başlamadığı, dolayısıyla denetim süresi içerisinde kasıtlı suç işlendiği gerekçesiyle hükmün açıklanamayacağının gözetilmemesi, Yasaya aykırı, sanığın temyiz nedenleri bu itibarla yerinde görüldüğünden, 5320 sayılı Kanun'un 8/1. maddesi gereğince uygulanması gereken 1412 sayılı CMUK'nin 321. maddesi uyarınca diğer yönleri incelenmeyen hükmün BOZULMASINA, 21.03.2022 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Ceza dosyanızda HAGB değerlendirmesi yapılıyorsa ya da ihlal iddiasıyla karşı karşıyaysanız, savunmanızı hazırlamak için dosyanın bir avukat tarafından incelenmesi gerekir. Büromuzdan destek alabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Dosyanıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşün.
Son kontrol: 7 Kasım 2026 · Atıf edilen mevzuat: CMK m.231, m.268 · İlgili hizmet: ceza hukuku hizmet sayfamız