Kaçak Elektrik Faturasına İtiraz
Usulsüz kullanım tutanağına itiraz süresi, tutanakta dikkat edilecek hususlar ve icra takibi başlatılmışsa yapılması gerekenler hakkında bilgilendirme.
Bölgemizde en sık karşılaştığımız dosyalardan biri, dağıtım şirketince düzenlenen usulsüz kullanım (kaçak elektrik) tutanakları. Tüketici, faturasına yansıyan on binlerce liralık cezayla karşılaşınca çoğunlukla tutanağı görmeden ödemeye ya da tamamıyla yok saymaya eğilim gösteriyor. İkisi de doğru yol değil; çünkü tutanaklar her zaman usulüne uygun düzenlenmiyor ve süre kaybetmeden yapılan itiraz sonucu ciddi biçimde değiştirebiliyor.
Ceza nasıl oluşuyor?
Dağıtım şirketi ekibi, sayaç mührünün bozuk olması, şebekeye hileli bağlantı şüphesi ya da sayaç arızası gibi bir durum tespit ederse yerinde tutanak tutar. Tutanakta tespit tarihi, kişinin ifadesi, tespit edilen usulsüzlük türü ve hesaplama usulü yer alır. Ceza bu tutanak üzerinden tahakkuk ettirilerek faturaya yansıtılır. Sorun şurada: tespit işlemi genellikle elektrik kullanıcısının yokluğunda yapılır ve hesaplama, mevzuata göre normal tüketimin çok üstünde bir tutara ulaşabiliyor.
İtiraz süresi
İtiraz yolları ve süreleri yönetmelikte düzenlenmiştir; kaçak tespit tutanağı ve ödeme bildirimi üzerinde yazan tebliğ tarihine göre işler. Çarpan hatası, sayacın hatalı okunması gibi faturalama hatalarında itiraz süresi daha uzundur: ödeme bildiriminin yapıldığı tarihten itibaren bir yıl içinde yapılır (Elektrik Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği m.36). Kaçak elektrik faturasına itiraz süresi ise ödeme bildiriminin tarihinden itibaren altı aydır (m.47). Her iki yolda da süre kaybetmeden hareket etmek gerekir; bu yüzden cezayla ilk karşılaşıldığında belgelerin bir avukata gösterilmesi en sağlıklı adım olur.
İtirazda neler incelenir?
İtiraz dilekçesinde şu başlıklar tek tek ele alınır:
- Tutanakta usul eksikliği var mı? (ifade alınmış mı, keşif fotoğraflı mı, tespit eden ekip imza ve yetkiye sahip mi?)
- Ceza hangi esasla hesaplanmış, hesaplama yöntemi tutanağa dayandırılmış mı?
- Tespit edilen fiil usulsüz kullanımı hangi tipten sayıyor, nitelendirme doğru mu?
- Sayaç arızası ya da ortak kullanım gibi cezayı ortadan kaldıran bir durum var mı?
Yargıtay uygulaması
Menfi tespit davası, borçlunun borçlu bulunmadığının ispatı için kanunun kendisine tanıdığı bir yoldur: borçlu, icra takibinden önce veya takip sırasında borçlu olmadığını ispat için menfi tespit davası açabilir. Bölgemizde sık görülen kaçak elektrik uyuşmazlıklarında da tüketici, kendi aleyhine başlatılan takibe karşı bu yolla borçlu olmadığını mahkemeye tartıştırmaktadır.
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi, E. 2010/17990 K. 2010/20491, 14.12.2010.
Kararın tam metni
Dava dilekçesinde 2.017,77 TL borçlu olmadığının tespiti istenilmiştir. Mahkemece davanın reddi cihetine gidilmiş, hüküm davacı tarafından temyiz edilmiştir. Davacı dava dilekçesinde, davalı idare tarafından kaçak elektrik kullanıldığı iddiası ile 2.017,77 TL fatura gönderildiğini, oysa Asliye Ceza Mahkemesinde kaçak elektrik kullanmak suçundan yargılanıp beraat ettiğini, buna rağmen sayaç mühürleme tutanağı ile elektriğin kesilmesi ihtimali bulunduğunu belirterek, kaçak elektrik kullanılmadığı için fatura bedeli 2.017,77 TL yönünden borçlu olmadığının tespitini talep etmiştir. Davalı ... vekili cevabında, davacıya ait konutta genel kontrol sırasında kaçak elektrik kullanıldığının tespit edildiğini beyan etmiştir. Mahkemece; davacı hakkında bir icra takibi ya da icra tehdidi bulunmadığından ve menfi tespit davası açmakta hukuki yararı olmadığından bahisle davanın reddine karar verilmiş, hükümleri davacı temyiz etmiştir.
Borçlu icra takibinden önce veya takip sırasında (veya takipten sonra) borçlu bulunmadığının ispatı için menfi tespit davası açabilir (İİK.md.72,1). Borçlunun açacağı menfi tespit davasında dayandığı nedenler, İcra İflas Hukukuna değil, maddi hukuka (Borçlar Hukukuna, Ticaret Hukukuna) ilişkindir. Borçlunun ödemek zorunda olmadığı bir borç için kendisini tehdit eden (alacaklıya) karşı, böyle bir borcu olmadığının tespiti için, daha başlamış bir icra takibi bulunmasa bile menfi tespit davası açma hakkı vardır (İİK.md.72,1). İcra takibinden önce menfi tespit davası açılabilmesi için, borçlunun (davacının) borçlu olmadığının hemen tespit edilmesinde korunmaya değer bir hukuki yararının bulunması gerekir. Bunun için üç şartın birlikte bulunması gereklidir. 1- Davacının bir hakkı veya hukuki durumu güncel (hali hazır) bir tehlike ile tehdit edilmiş olmalı, 2- Bu tehdit nedeniyle, davacının hukuki durumu tereddüt içinde olmalı ve bu husus davacıya zarar verebilecek nitelikte bulunmalı, 3- Yalnız kesin hüküm etkisine sahip olup, cebri icraya yetki vermeyen (icraya konulamayan) tespit hükmü, bu tehlikeyi kaldırmaya elverişli olmalıdır (HGK.nun 06.10.2004 tarih, 7-411/477 sayılı kararı).
Davada, kaçak elektrik borcunun bulunmadığının tespiti talep edilmektedir. Davacı hakkında 24.03.2008 tarihinde düzenlenen kaçak elektrik tüketim tutanağı ile davalı tarafından 2.017,77 TL tutarında fatura tahakkuk edildiği, davacının aynı konuda Asliye Ceza Mahkemesinde yargılanıp beraat ettiği anlaşılmaktadır. Yine davalı kurum tarafından yönetmelik gereği borcundan dolayı davacının elektriğinin kesildiği 05.05.2009 tarihli "Sayaç Mühürleme Tutanağı" ile sabit olup, ayrıca 05.06.2009 tarihli ihtarname de kaçak elektrik bedelinin ödenmemesi halinde yasal takibin yapılacağı ihtar edilmiştir. Bu durumda davacının (borçlunun), davalı kurum tarafından elektriğinin kesilmesi ve davacının ödemek zorunda olmadığını iddia ettiği bir borç için tehdit edilmesi nedeniyle hukuksal yararının varlığının kabulü gerekir. Mahkemece; davanın esasına girilerek ve taraflardan delilleri sorulmak suretiyle oluşacak sonuca göre hüküm kurulması gerekirken, yazılı gerekçe ile davanın reddine karar verilmesi doğru görülmüştür. Bu itibarla yukarıda açıklanan esaslar göz önünde tutulmaksızın yazılı şekilde hüküm tesisi isabetsiz, temyiz itirazları bu nedenlerle yerinde olduğundan kabulü ile hükmün BOZULMASINA ve peşin alınan temyiz harcının istek halinde temyiz edene iadesine, 14.12.2010 tarihinde oybirliğiyle karar verildi.
19. Hukuk Dairesi, tespit tutanağının usulüne uygunluğunu sonucun şartı sayar: EPDK’nın kaçak ve usulsüz elektrik kullanımına ilişkin kurul kararlarında öngörülen usullere göre düzenlenmeyen tutanağa dayanılarak hüküm kurulamaz; tutanakta abonenin ifadesinin alınmaması da tutanağı zayıflatan unsurlardandır.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2011/15771 K. 2012/2146, 15.02.2012.
Kararın tam metni
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki menfi tespit davasının bozma kararına uyularak yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
- K A R A R -
Davacı vekili, davalı kurumun müvekkiline ait işyerine ilişkin tahakkuk ettirdiği kaçak elektrik bedeline ilişkin faturanın iptaline karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davanın reddini istemiştir.
Mahkemece yapılan yargılama sonunda toplanan delillere göre; davacının davalı kuruma toplam 1.382,39 TL borçlu olduğu ve tahakkuk ettirilen toplam borçları miktarından bu rakam düşüldüğünde, davacının davalı kuruma 04/03/2008 tarihli 16,07 TL. meblağlı kaçak tahakkuk ve yine 04/03/2008 tarihli 21.008,27 TL meblağlı kaçak ek tahakkukuna ilişkin toplam 19.024,34 TL borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş, hüküm davalı vekili tarafından temyiz edilmiştir.
Dava konusu 07.02.2008 Kaçak/Usulsüz Elektrik Tespit Tutanağı'nda "icralık borcundan dolayı kesik olan elektriği kurumun bilgisi dışında açıp kullanmak" denilmiştir.
Enerji Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin 13(b) maddesine göre; "Dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin ilgili mevzuata uygun olarak kestiği elektrik enerjisini, yükümlülüklerini yerine getirmeden dağıtım lisansı sahibi tüzel kişinin izni dışında açması, kaçak elektrik enerjisi tüketimi olarak kabul edilir." hükmünü içermektedir. Mahkemece alınan bilirkişi asıl ve ek raporlarında yukarıda değinilen Yönetmeliğin 13(b) hükmü gözetilmeden usulsüz elektrik kullanımı hesaplanmıştır. Hal böyle olunca Mahkemece yapılması gereken iş, konusunda uzman bir bilirkişiden Elektrik Enerjisi Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği'nin hükümleri, 1 Ocak 2006 tarihinde yürürlüğe giren Enerji Piyasası Düzenleme Kurulu'nun 29.12.2005 tarihli ve 622 sayılı Kaçak Ve Usulsüz Elektrik Enerjisi Kullanılması Durumunda Yapılacak İşlemlere İlişkin Usul Ve Esaslar başlıklı Kurul Kararı hükümleri, Kaçak/Usulsüz Elektrik Tespit Tutanağı gözetilerek usulüne uygun düzenlenecek bir rapora göre karar verilmesi gerekirken yazılı şekilde hüküm kurulması doğru görülmemiştir.
SONUÇ : Yukarıda açıklanan nedenlerle hükmün davalı yararına BOZULMASINA, peşin harcın istek halinde iadesine,15.02.2012 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Yargıtay 19. Hukuk Dairesi, E. 2009/8569 K. 2010/4751, 20.04.2010.
Kararın tam metni
"İçtihat Metni"
Mahkemesi :Sulh Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı vekilince temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi, gereği konuşulup düşünüldü.
- K A R A R -
Davacı vekili, müvekkilinin davalı kurumun elektrik abonesi olduğunu, 07.11.2005 tarihinde kurum yetkililerince "elektrik sayacının sağ üst köşesinde delik" olduğundan bahisle kaçak usulsüz elektrik tespit tutanağı düzenlenerek 2.733.10 TL kaçak elektrik tahakkuku yapıldığını, tutanakta kaçak elektrik kullanıldığına dair ifade mevcut olmadığını, sayacın kullanım süresinin dolduğunu belirterek müvekkilinin borçlu olmadığının tespitine karar verilmesini talep ve dava etmiştir.
Davalı vekili, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece,sayaç test raporu ve bilirkişi raporu doğrultusunda davanın kabulüne, davacının 20658 abone numaralı sayacı için 07.11.2005 tarihinde UEDAŞ yetkilileri tarafından kaçak/usulsüz elektrik tesbit tutanağı üzerine düzenlenen 2.733.10 TL'lık ceza yönünden borçsuzluğunun tespitine karar verilmiş, hüküm davalı vekilince temyiz edilmiştir.
Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle gerektirici sebeplere, delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre, davalı vekilinin yerinde görülmeyen bütün temyiz itirazlarının reddiyle usul ve kanuna uygun bulunan hükmün ONANMASINA, aşağıda yazılı onama harcının temyiz edenden alınmasına, 20.04.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Cezanın hesabında mevzuattaki çarpanlar ile abonenin gerçek tüketim alışkanlıkları birlikte dikkate alınır; tarımsal sulama abonelerinde ortalama çalışma saatinin genel kabulü dosyaya uymadığında hesabın yeniden yapılması gerekir.
Yargıtay 13. Hukuk Dairesi, E. 2006/11931 K. 2006/15730, 28.11.2006.
Kararın tam metni
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ :Asliye Hukuk Mahkemesi
Taraflar arasındaki menfi tespit davasının yapılan yargılaması sonunda ilamda yazılı nedenlerden dolayı davanın kabulüne yönelik olarak verilen hükmün süresi içinde davalı avukatı tarafından temyiz edilmesi üzerine dosya incelendi gereği konuşulup düşünüldü.
KARAR
Davacı, davalının tarımsal sulama abonesi olduğunu, davalı tarafından gönderilen 20.12.2004 tanzim tarihli faturanın elektrik tarifeler yönetmeliğinin 38. maddesine aykırı olarak düzenlendiğini, itirazlarının dinlenmediğini, sayacın ilk endeksi ile son endeksi arasındaki farktan ayrı olarak faturada hayali bir miktar ile reaktif enerji adı altında hesaplama yapılıp 18.903.99 YTl. istendiğini bildirip, borçlu olmadığının tespitini istemiştir.
Davalı, davaya bakmaya idari yargının görevli olduğunu ve faturanın da doğru olduğunu bildirip, davanın reddini savunmuştur.
Mahkemece, davanın kabulüne, davacının davalı kuruma borçlu olmadığının tespitine karar verilmiş; hüküm, davalı tarafından temyiz edilmiştir.
1-Dosyadaki yazılara kararın dayandığı delillerle yasaya uygun gerektirici nedenlere ve özellikle delillerin takdirinde bir isabetsizlik bulunmamasına göre davalının sair itirazlarının reddi gerekir.
2-Davacının mekanik sayacı söküldükten sonra dijital sayacın takılmadığı son okuma tarihi olan 20.12.2004 tarihine kadar elektrik kullandığı hususu taraflar arasında ihtilafsız olduğu gibi, mahkemenin kabulü de bu doğrultudadır. Elektrik Piyasası Müşteri Hizmetleri Yönetmeliğinin 13,14,18. maddeleri ile bu yönetmeliğin 15.maddesi hükmüne göre "Enerji Piyasası Düzenleme Kurumunun" ... ve usulsüz Elektrik Enerjisi Kullanımına ilişkin usul ve esaslar, hakkındaki kurul kararında, ortalama aylık çalışma saatleri, tarımsal sulama abonelerinde 400 saat olarak kabul edileceği belirtilmiştir. Yapılan bu belirlemenin amacı ... ve usulsüz elektrik kullanılmasının önlenmesidir. Abone çok daha az süre elektrik kullansa dahi, ... ve usulsüz elektrik kullanması halinde kararda belirtilen miktarda elektrik kullandığının kabulü ile hesaplanmanın belirtilen saat üzerinden yapılması gerekir. Hükme esas alınan bilirkişi raporunda, 400 saat üzerinden hesaplama yapılması gerekirken, bilirkişinin raporunda bir takım varsayımlarla indirim yapılarak daha az saat üzerinden hesaplama yapılması doğru değildir. Bu nedenle ... ve usulsüz elektrik kullanımının 400 saat üzerinden hesaplanarak sonucuna göre karar verilmesi gerekirken, yazılı şekilde hüküm tesisi usul ve yasaya aykırı olup bozmayı gerektirir.
SONUÇ: Yukarıda açıklanan nedenlerle 1.bent gereği davalının diğer temyiz itirazlarının reddine, 2.bent gereği kararın temyiz eden davalı yararına BOZULMASINA, peşin alınan harcın istek halinde temyiz edene iadesine, 28.11.2006 gününde oybirliğiyle karar verildi.
İcra takibi geldiğinde
Dağıtım şirketi, cezayı tahsil etmek için icra takibi başlatabilir. Bu durumda ödeme emri tebliğ edildiği tarihtan itibaren yedi gün içinde icra dairesine borca itiraz edilmesi gerekir. Sürenin kaçırılmaması hayati önemdedir; itiraz edilmezse haciz süreci başlar. İtirazın ardından dağıtım şirketi genellikle itirazın iptali davası açar ve uyuşmazlık mahkemeye taşınır.
Takip sırasında mallarınıza haciz uygulanmışsa ve bu mallar mülkiyetinizi geçmiyorsa, istihkak davasıyla malın iadesini isteyebilirsiniz. Yargıtay, kaçak elektrik bedeline ilişkin bir hacizde mahcuzların üçüncü kişiye ait olduğunun ileri sürüldüğü dosyada bu yolu açıkça tanımıştır.
Yargıtay 12. Hukuk Dairesi, E. 2025/1470 K. 2025/4117, 20.05.2025.
Kararın tam metni
"İçtihat Metni"
MAHKEMESİ : Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesi
Yukarıda tarih ve numarası yazılı Bölge Adliye Mahkemesince verilen kararın müddeti içinde temyizen tetkiki davacı/alacaklı tarafından istenmesi üzerine bu işle ilgili dosya daireye gönderilmiş olup, dava dosyası için Tetkik Hakimi ... tarafından düzenlenen rapor dinlendikten ve dosya içerisindeki tüm belgeler okunup incelendikten sonra işin gereği görüşülüp düşünüldü:
Talep, alacaklı tarafından açılan istihkak iddiasının reddi davasına ilişkindir.
İlk Derece Mahkemesince alacaklının davasının reddine karar verilmiş, kararın istinaf edilmesi üzerine Bölge Adliye Mahkemesince davacı alacaklının istinaf başvurusunun esastan reddine karar verilmiştir.
Takip dayanağı belgenin incelenmesinde, haciz yapılan ticarethaneye ait, şubat 2021'den aralık 2021 tarihine kadar kaçak elektrik kullanım bedeline ilişkin olduğu görülmüştür.
İcra dosyasının incelenmesinde, dava konusu 24.01.2023 tarihli hacizde borçlunun oğlu ...'ın hazır bulunduğu, bu kişinin sigortasız çalışan olduğu, mahcuzların ... ait olduğunun 3. kişi ve vekili tarafından beyan edildiği görülmüş, 3. kişi adına 24.10.2022 tarihli kira sözleşmesi ve belediyece düzenlenen 27.10.2022 tarihli işe başlama ruhsatı sunulmuştur.
İcra İflas Kanunu madde 8 gereğince aksi sabit olana kadar geçerli haciz tutanağına göre; aynı icra dosyasından 31.05.2022 tarihinde aynı adrese hacze gidildiğinde ise borçlunun diğer oğlu ... hazır bulunmuş, haciz yaptırmamak için görevli memura mukavemet göstermiştir. Bu tarihte de ... Ltd. Şti. adına yetkilisi ...istihkak iddiasında bulunmuştur. ...'ın, yiğeni olduğunu, burada çalıştığını beyan etmiştir. Evrak araştırmasında ise borçluya ait mahkeme evrakı, haciz mahalline ait borçlunun kızı... adına düzenlenen 10.01.2022 tarihli vergi levhası bulunmuştur, ticaret sicil kayıtlarının incelenmesinde ise ... Ltd. Şti.'nin ...tarafından kurulduğu, ancak 20/10/2022 tarihinde borçlunun bir diğer oğlu ...'a devredildiği görülmüştür. 31.05.2022 tarihli hacizde mukavemet gösterildiğinden hacizden vazgeçildiği, ancak bulunan evrakların ve mahcuzların fotoğraflarının çekildiği, icra dosyasının incelenmesinde görülmüştür.
Her ne kadar davalı-3. kişi mahcuzlara ait borcun doğum tarihinden sonra 15/12/2022 tarihli 200.000 TL bedelli fatura sunmuş ise de, mahcuzların bilirkişi tarafından bedelinin 850.000 TL olduğu belirlenmiştir.
Tüm dosya kapsamına göre borçlu ile 3. kişi arasında organik bağın ve yaptıkları işlemlerde muvazaanın kabulü gerekir.
O halde alacaklının istihkak iddiasının reddi davasının kabulü gerekirken, reddi doğru görülmemiş, bozmayı gerektirmiştir.
SONUÇ:
Yukarıda yazılı nedenlerle, Gaziantep Bölge Adliye Mahkemesi 12. Hukuk Dairesinin 08.10.2024 tarih ve 2024/953 E. 2024/1537 K. sayılı kararının 5311 sayılı Kanun ile değişik İİK'nın 364/2. maddesi göndermesiyle uygulanması gereken 6100 sayılı HMK'nın 373/1. maddeleri uyarınca KALDIRILMASINA,
Gaziantep 1. İcra Hukuk Mahkemesinin 28.03.2024 tarih ve 2023/54 E. 2024/224 K. sayılı kararının BOZULMASINA, peşin alınan temyiz harcının istek halinde ilgiliye iadesine, dosyanın kararı veren İlk Derece Mahkemesine, kararın bir örneğinin de Bölge Adliye Mahkemesine gönderilmesine, 20.05.2025 tarihinde oy birliğiyle karar verildi.
Cezayı takip içinde ödedikten sonra borçlu olmadığınızı menfi tespit veya itirazın iptali davasıyla ispatlarsanız, ödediğiniz paranın faiziyle geri verilmesini istirdat davasıyla talep edebilirsiniz (İİK m.68).
Biz büromuzda bu tip dosyalarda tutanağın incelenmesi, itiraz dilekçesinin hazırlanması ve gerektiğinde dava sürecinin yürütülmesini üstleniyoruz. Dosyanız için bize ulaşabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Dosyanıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşün.
Son kontrol: 7 Kasım 2026 · Atıf edilen mevzuat: EPGTH m.36, m.47, m.42-48; İİK m.62, 65-67; TBK m.72 · İlgili hizmet: TEDAŞ ceza itirazı hizmet sayfamız