Anlaşmalı Boşanma: Protokolde Neler Olmalı?
Anlaşmalı boşanmada aranan şartlar, protokolde bulunması gereken başlıklar (velayet, nafaka, mal paylaşımı) ve sürecin süresi hakkında bilgi veriyoruz.
Boşanma denince akla aylarca süren celseler gelir; taraflar hem boşanmaya hem de sonuçlarına razıysa süreç öngörülebilir ilerler.
Anlaşmalı boşanmanın şartları
Kanuna göre anlaşmalı boşanma için evlilik en az bir yıl sürmüş olmalı ve dava, iki tarafın ortak başvurusuyla açılmalıdır. Eşlerden biri açtığı davayı diğerinin kabul etmesi de aynı sonucu doğurur. Mahkeme, tarafları bizzat dinler; çocukların durumu ile malî sonuçlara ilişkin düzenlemeyi uygun bulursa boşanmaya karar verir (TMK m.166). Velayet, nafaka ve mal paylaşımı bu yüzden protokolde eksiksiz düzenlenmelidir.
Protokolde bulunması gerekenler
Protokol, mahkemenin boşanmaya karar vermesinin dayanağı olduğu için taslak üzerinde durulması gereken en önemli belgedir. İyi hazırlanmış bir protokolde şu başlıklar açıkça düzenlenir:
- Çocuğun kime velayet edileceği ve diğer ebeveynle kişisel ilişki düzeni,
- Çocuk için ödenecek iştirak nafakasının miktarı ve ödeme biçimi,
- Yoksulluk nafakası verilecekse miktar ve süresi,
- Ortak ev ve taşınmazlar, araçlar, ortak borçların paylaşımı,
- Maddi ve manevi tazminat taleplerinin karşılıklı feragatle sonlandırılıp sonlandırılmadığı.
Burada en sık yapılan hata, "aralarında konuşurlar" düşüncesiyle protokolü üstünkörü hazırlamaktır. Protokol mahkeme kararıyla kesinleşir ve sonradan değiştirilmesi kolay değildir. Bu yüzden imza atılmadan önce, özellikle mal paylaşımı ve nafaka kalemlerinin bir avukat tarafından incelenmesini öneririz.
Yargıtay uygulaması
Anlaşmalı boşanmaya karar verilirken protokolün tasdiki hükmü yanında, protokol hükümlerinin de hüküm fıkrasına geçirilmesi gerekir. Yani protokolde yazılan velayet, kişisel ilişki ve nafaka düzenlemeleri karar metninin kendisine dönüşür; sonradan uygulanmazsa icra edilecek belge mahkeme kararıdır. Bu yüzden protokolde bir madde eksik ya da belirsiz kaldıysa, karar verilmeden önce tamamlatılması gerekir.
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi, E. 2009/17648 K. 2010/19842, 29.11.2010.
Kararın tam metni
Taraflar arasındaki davanın yapılan muhakemesi sonunda mahalli mahkemece verilen hüküm temyiz edilmekle evrak okunup gereği görüşülüp düşünüldü. Türk Medeni Kanununun 166/3. maddesi uyarınca anlaşmalı boşanmaya karar verilebilmesi için, hakimin tarafları bizzat dinleyerek iradelerini serbestçe açıkladıklarına kanaat getirmesi ve boşanmanın mali sonuçları ile çocukların durumu hususunda taraflarca kabul edilecek düzenlemeyi uygun bulması şarttır. Hakim tarafların ve çocukların menfaatlerini göz önünde tutarak bu anlaşmada gerekli gördüğü değişiklikleri yapabilir. Bu değişikliklerin taraflarca da kabulü halinde boşanmaya hükmolunur. Taraflar, 29.06.2009 tarihli protokolü duruşmada tekrar etmişler ve bu protokol uyarınca boşanmaya karar verilmesini talep etmişlerdir. Protokolün mahkemece de uygun görüldüğü ve tasdik edildiği verilen ara kararla zapta geçirilmiştir. Anlaşmalı boşanmaya karar verilirken, protokolün (anlaşma) tasdiki hükmü yanında, protokol hükümlerinin de hüküm fıkrasına geçirilmesi gerekir. Ne var ki, velayeti anneye verilen çocukla baba arasında kurulan kişisel ilişki protokole uygun olarak düzenlenmediği gibi; protokolün 4. maddesine de hükümde hiç yer verilmemiştir. Mahkemece kendiliğinden yapılan kişisel ilişki değişikliğini kabul edip etmediklerinin taraflardan sorulması, değişikliği kabul ettikleri takdirde; protokolün 4. maddesine de yer verilerek Türk Medeni Kanununun 166/3. maddesi gereğince anlaşmalı boşanmaya karar verilmesi; anlaşamamaları halinde ise, Türk Medeni Kanununun 166/1-2. maddesi gereğince taraflardan delilleri sorulup, gösterildiği takdirde delillerin toplanması ve sonucu uyarınca karar verilmesi gerektiğinin düşünülmemesi usul ve yasaya aykırı olup, bozmayı gerektirmiştir. Sonuç: Temyiz edilen hükmün yukarıda gösterilen sebeple BOZULMASINA, temyiz peşin harcının istek halinde yatırana geri verilmesine, işbu kararın tebliğinden itibaren 15 gün içinde karar düzeltme yolu açık olmak üzere 29.11.2010 gününde oybirliğiyle karar verildi.
Süreç ne kadar sürer?
Eksiksiz evrak ve protokolle dava açıldığında mahkeme tarafı dinler, protokolü hukuken uygun görürse boşanmaya karar verir. Çoğu dosyada tek celse yeterli olur ve karar kısa sürede kesinleşir. Çekişmeli dosyada delil toplanması ve celse takvimi süreci uzatır; anlaşmalı dosyada sonuç genellikle çok daha kısa sürede alınır.
Anlaşmalı boşanmayı düşünüyor ancak protokolün hakkınızı koruyup korumadığından emin değilseniz, imza atmadan önce bizimle görüşebilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır; hukuki tavsiye niteliği taşımaz. Dosyanıza özgü değerlendirme için bir avukatla görüşün.
Son kontrol: 7 Kasım 2026 · Atıf edilen mevzuat: TMK m.166 · İlgili hizmet: aile ve boşanma hizmet sayfamız